Wersja do wydruku

WSTĘP

Jestem Polakiem, więc jestem Europejczykiem

Spośród wielu procesów zachodzących we współczesnym świecie, proces integracji Europy z  pewnością wpływa na losy milionów Polaków w  sposób szczególny. Jednym z  wielu priorytetów reformy oświaty stała się edukacja europejska. Jest ona stylem edukacyjnym wynikającym z  wstąpienia Polski w  struktury państw europejskich.

Proces dostosowania systemu oświaty do wymagań państw zrzeszonych w  Unii Europejskiej jest najważniejszym elementem stymulującym zmiany w  polskiej szkole.

Każdy Polak, a  więc także gimnazjalista powinien wiedzieć, na czym polega członkostwo w  Unii Europejskiej, jakie są konsekwencje tej przynależności, co Unia ma nam do zaoferowania i  co my Polacy, jako naród, możemy do niej wnieść, co zyskać i  jakim kosztem.

W związku z  tym podczas realizacji edukacji ścieżki europejskiej należy nie tylko podkreślać odwieczną przynależność geograficzną Polski do Europy, ale przedstawić uczniom nierozerwalny związek Polski z  historią i  tworzeniem dorobku Europy.

Prowadzenie edukacji o  europejskim dziedzictwie historyczno- kulturowym przygotowuje polskie społeczeństwo do udziału w  procesie jednoczenia się Europy, kształtuje świadomość młodych ludzi oraz ukierunkowuje na „współkształtowanie” się przyszłej Europy.

Tak więc rozumienie tego, co dzieje się w  Europie, jest niezbędnym warunkiem zrozumienia wydarzeń, które dzieją się w  naszym kraju. Często spotykam się z  opinią, że naszą europejską świadomość cechuje niski poziom wiedzy na temat historii procesów integracyjnych w  Europie, Unii Europejskiej i  jej instytucji, jej systemu gospodarczego i  prawnego.

Uważam, że pogłębienie wiedzy na ten temat należy rozpocząć już w  szkole. Wraz z  wprowadzeniem przez MEN podstawy programowej kształcenia ogólnego „EDUKACJA EUROPEJSKA” znalazła uzasadnienie formalnoprawne w  działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły.

W edukacji należy uwzględnić wartości uniwersalne i  ponadnarodowe, takie jak: prawa człowieka, demokrację i  poczucie odpowiedzialności. Może ona być realizowana w  postaci ścieżki międzyprzedmiotowej, odrębnych zajęć, koła zainteresowań, wycieczek czy spotkań.

Działania edukacyjne mają przekazywać rzetelne informacje na temat integrującej się Europy, motywować do dyskusji i  myślenia o  strukturach europejskich. Edukacja ta ma wspierać młodzież w  procesie wchodzenia w  rolę młodego Europejczyka, przybliżać nieznane, wyjaśniać niezrozumiałe, aktywności i  kreatywności, jakie płyną z  członkostwa Polski w  Unii Europejskiej. Powinien on pozyskać wiedzę i  umiejętności pozwalające mu dobrze funkcjonować w  społeczności lokalnej, czyli „małej Ojczyźnie”, ale także i  w Europie - „Ojczyźnie małych Ojczyzn”.

Opracowany przeze mnie program „Edukacji europejskiej” może służyć każdemu, kto jest zainteresowany pogłębieniem wiedzy na temat integrującej się Europy. Skorzystać mogą z  niego np. uczniowie, nauczyciele, rodzice i  inni przedstawiciele społeczności lokalnej. Treści edukacyjne można aktualizować i  uzupełniać w  trakcie realizacji.

Projekt przeznaczony jest dla uczniów klas I, II, III gimnazjum. Może być wykorzystany jako narzędzie pomocnicze na lekcjach historii, języka polskiego, geografii, wiedzy o  społeczeństwie, sztuki i  lekcjach wychowawczych. Na stronie 5 przedstawiam szczegółowe cele kształcenia, które powinny być drogowskazem podczas realizacji programu ścieżki.

Jednym z  założeń projektu jest wykorzystanie Internetu jako bezcennego źródła informacji o  tym, jak żyją obywatele UE w  chwili obecnej oraz nawiązywania kontaktów z  młodzieżą mieszkającą w  Europie.

Program będzie realizowany na lekcjach różnych przedmiotów, co oczywiście utrudnia ewaluację – stąd podjęłam konieczność zorganizowania dorocznego konkursu wiedzy o  Unii Europejskiej i  Europie, który pozwoli uzyskać informację o  stanie wiedzy uczniów i  jednocześnie podniesie rangę problematyki europejskiej w  środowisku.

W bibliografii oprócz pozycji przydatnych w  realizacji programu podaję także adresy stron internetowych, które można wykorzystać podczas przygotowywania lekcji jak i  podczas jej trwania.

Program autorski ścieżki jest w  pełni zgodny z  podstawą programową dla ścieżki „edukacja europejska” zawartą w  Dzienniku Ustaw nr 14 z  1999 r. poz. 129.

Upowszechnienie idei zjednoczenia Europy
Kształtowanie tożsamości europejskiej budowanej na gruncie miłości do małej i  wielkiej ojczyzny (mała ojczyzna- region, kraj, wielka ojczyzna - Europa)
Określanie własnego miejsca i  swoich szans oraz korzyści w  integrującej się Europie
Określanie roli Polski i  Polaków w  integrującej się Europie
Ukazywanie procesu integracji jako środka prowadzącego do przyspieszenia transformacji ustrojowej i  osiągnięcia warunków do długotrwałego rozwoju kraju
Wpajanie zasad demokracji młodemu pokoleniu Polaków

warsztaty międzyszkolne nt. „ Historia Europy”, „Zjednoczona w  różnorodności”
dzień europejski w  szkole np. DZIEŃ GRECKI, WĘGIERSKI
konkursy wiedzy o  Unii Europejskiej i  Europie
udział w  ogólnopolskim internetowym konkursie wiedzy o  ochronie środowiska w  Unii Europejskiej „Ekologia w  Unii - My w  Unii”
realizacja projektu na temat : „Słynni Europejczycy na tle historii świata”
„Dzień Ziemi” pod hasłem „Ekologia sposobem życia”
debata nt.: „Moje miasto w  perspektywie integracji z  Unią Europejską”
gazetka ścienna, ulotki poświecone tematyce europejskiej
organizowanie wycieczek

EWALUACJA

Nasz wielki rodak Jan Paweł II w  apelu do mieszkańców Europy powiedział „Korzenie jedności Europy, tkwią we wspólnym dziedzictwie wartości, którymi żyją poszczególne kultury lokalne”. Spuścizna duchowa małych wspólnot stała się żywym ogniwem w  łańcuchu dziejów naszego kontynentu. Łączy ona dwie perspektywy: regionalną, stanowiącą najbliższą przestrzeń kulturową człowieka i  uniwersalną, zawierającą wspólnotowy wymiar cywilizacji.

Oddziaływania edukacyjne mają na celu wyrobienie u uczniów określonych postaw. Są one mozaiką regionalnych tradycji stanowiących tożsamość europejskiej cywilizacji. W tym procesie pożądana jest współpraca uczniów, rodziców i  wychowawców.

Przewiduję przeprowadzenie podczas spotkań z  rodzicami dyskusji oraz wysłuchania uwag nt. wprowadzenia projektu edukacyjnego.

Działania uczniów na polu edukacji europejskiej poddane będą bieżącej obserwacji, a  w ślad za tym, ewaluowane sposoby realizacji zagadnień. Planuję przeprowadzenie ankiety wśród uczniów. Wyniki ankiety poddane zostaną szczegółowej analizie. Bardzo ważne będą również opinie nauczycieli i  innych pracowników szkoły.

Zebrane w  ten sposób informacje pozwolą ocenić czy zakładane cele zostały osiągnięte.

Realizacja zagadnień z  zakresu edukacji europejskiej na zajęciach Szkolnego Klubu Młodego Europejczyka

Ankiety dla ucznia (PDF) - otwórz lub pobierz

BIBLIOGRAFIA

Biblioteczka Reformy nr 9 Ministerstwa Edukacji Narodowej "O reformie programowej – gimnazjum", Warszawa 1999.
Klaus-Dieter Bochard, Integracja europejska, Wydawnictwo „Wokół nas” Gliwice 2000.
Frederic Delouche, Historia Europy, WSiP, Warszawa 1994.
Europa na co dzień, Pakiet edukacyjny, CODN, Warszawa 1999.
Jerzy Kwiatek, Geografia Europy, Wydawnictwo Muza S.A., Warszawa 1999.
Krynicka-Tarnacka T., Wnuk G., Wojtkowicz Z., Moje miejsce w  Europie, podręcznik geografii dla gimnazjum, część 2, Toruń 2000.
Słownik encyklopedyczny – Edukacja obywatelska. Wydawnictwo „Europa”, Wrocław 1999.
Irena Popiuk-Rysińska, "Unia Europejska", WSiP, Warszawa 1998.
Ojcowie współczesnej Europy, Polska Fundacja im. Roberta Schumana, Warszawa 1996.
Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych i  gimnazjów, MEN, Warszawa 1999.
Wydawnictwa, materiały informacyjne Centrum Informacji Europejskiej Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej w  Warszawie, 1999 i  2000.

Strony WWW

http://www.cie.gov.pl - Centrum Informacji Europejskiej
http://www.europa.eu.int - Unia Europejska On-Line
http://www.schuman.org.pl - Polska Fundacja im. Roberta Schumana
http://www.ukie.gov.pl - Komitet Integracji Europejskiej